Wat is insertionele achillespeestendinopathie?
Inleiding
Een pijnlijke achillespees is een veelvoorkomende aandoening die pijn en ongemak veroorzaakt aan de achterkant van de hiel. De klachten kunnen zich op twee verschillende locaties bevinden:
- In het middelste deel van de pees (dit wordt midportion tendinopathie genoemd).
- In het onderste deel van de pees, ter hoogte van de aanhechting (insertie) aan het hielbeen.
Voor een juiste behandeling is het belangrijk onderscheid te maken tussen deze twee verschillende vormen. Deze folder gaat specifiek over insertionele achillespeestendinopathie, oftewel klachten ter hoogte van de aanhechting van de achillespees op het hielbeen.
De klachten kunnen zeer pijnlijk en hinderlijk zijn in het dagelijks leven. De aanhechting van de pees kan verdikt raken en patiënten geven vaak aan dat zij moeite hebben met het omhoog bewegen van de voet (dorsaalflexie, het naar u toe bewegen van de voet).
De pijn is meestal het hevigst na inspanning. Daarnaast is er in veel gevallen sprake van ochtendstijfheid en startpijn (pijn bij de eerste stappen na rust).
Wanneer de aanhechting van de achillespees langdurig geïrriteerd of ontstoken is, kunnen er verkalkingen ontstaan in het peesweefsel. In dat geval spreken we van insertionele fibrose of calcificerende tendinopathie van de achillespees.
Rond de aanhechting van de achillespees bevinden zich tevens slijmbeurzen (bursae). Deze kunnen eveneens ontstoken raken, wat extra pijn en zwelling kan veroorzaken.
Klachten
Niet iedereen met een verkalking of botuitsteeksel heeft klachten. Wanneer er wél klachten aanwezig zijn, kunnen de volgende symptomen optreden:
- Pijn achter op de hiel
- Startpijn bij het opstaan
- Stijfheid in de ochtend
- Pijn bij traplopen of sporten
- Drukpijn door schoenen
- Zwelling of een harde verdikking achter op de hiel
Oorzaken van insertionele achillespeestendinopathie
Insertionele achillespeestendinopathie ontstaat meestal door langdurige of herhaalde overbelasting van de peesaanhechting. Mogelijke oorzaken zijn:
- Langdurig staan of lopen op harde oppervlakken
- Overgewicht, waardoor extra trekkracht op de pees ontstaat
- Onjuist schoeisel dat onvoldoende ondersteuning biedt
- Intensieve sportactiviteiten, vooral sporten met veel springen en hardlopen
- Verkorte of stijve kuitspieren
- Plotselinge toename van trainingsbelasting
- Verminderde peeskwaliteit door veroudering
Door herhaalde trekkrachten kan het lichaam reageren met verdikking van de pees of botvorming op de aanhechtingsplaats.
Diagnostiek van insertionele achillespeestendinopathie
Diagnostische methoden
- Lichamelijk onderzoek
De arts onderzoekt de voet en de achillespees en beoordeelt of er sprake is van drukpijn, zwelling, verdikking of bewegingsbeperking ter hoogte van de achterzijde van de hiel. - Röntgenonderzoek
Een röntgenfoto kan worden gemaakt om de aanwezigheid van een botuitsteeksel of verkalking ter hoogte van de aanhechting te bevestigen. - Echografie
Met echografie kan de conditie van de pees en de omliggende weefsels worden beoordeeld. Verdikking, verkalkingen en slijmbeursontsteking kunnen hiermee zichtbaar worden gemaakt. - MRI (indien nodig)
In sommige gevallen kan een MRI-scan worden verricht om de ernst van de peesdegeneratie of bijkomende ontsteking nauwkeuriger in kaart te brengen.
Behandeling van insertionele achillespeestendinopathie
In de meeste gevallen wordt gestart met een niet-operatieve behandeling.
Niet-chirurgische behandelingen
- Rust en koelen
Vermijd activiteiten die de pijn verergeren. Het aanbrengen van ijs op de achterzijde van de hiel kan helpen om pijn en ontsteking te verminderen. - Rek- en oefentherapie
Specifieke rek- en spierversterkende oefeningen voor de kuitspieren kunnen de trekkracht op de peesaanhechting verminderen. Let op: bij insertionele klachten worden aangepaste oefeningen geadviseerd (geen diepe excentrische belasting over de rand van een trap). - Gepersonaliseerde zolen
Inlegzolen of speciale schoenen kunnen de stand van de voet verbeteren en de belasting op de achillespees verminderen. - Schoenaanpassing
Schoenen met een zachte hielkap en eventueel een lichte hakverhoging kunnen de druk op de aanhechting van de achillespees verminderen. - Optimalisatie van looptechniek
Analyse en aanpassing van het looppatroon kunnen helpen om overbelasting van de pees te voorkomen. - Medicatie
Ontstekingsremmende medicatie, zoals ibuprofen (indien medisch verantwoord), kan tijdelijk verlichting geven van pijn en ontsteking.
Shockwave-therapie
Shockwave-therapie kan het herstelproces stimuleren door verbetering van de doorbloeding en het activeren van het natuurlijke genezingsmechanisme.